Historia

Przed­sta­wia­my skr­co­n hi­sto­ri pols­kich ta­blic re­je­stra­cyj­nych z po­dzia­貫m na la­ta obo­wi­zy­wa­nia po­szcze­g鏊­nych wzo­r闚.

Lata 1922-1937 – pierwsze tablice w niepodleg貫j Polsce

W ro­ku 1922 za­cz­這 obo­wi­zy­wa pierw­sze w II Rze­czy­po­spo­li­tej roz­po­rz­dze­nie usta­la­j­ce jed­no­li­te zna­ki re­je­stra­cyj­ne (tak je na­zy­wa­no!) dla ca­貫­go kra­ju. Wy­da­wa­ne od tej chwi­li ta­bli­ce by­造 wy­ko­ny­wa­ne w fa­bry­ce Pe­li­kan przy uli­cy St­pi­skiej w War­sza­wie. By­造 one bar­dzo du­瞠, ci篹­kie i spra­wia­造 nie­ma­這 k這­po­t闚 przy mo­co­wa­niu i p­niej­szej eks­plo­a­ta­cji po­jaz­d闚. Ko­lo­rys­ty­k ko­ja­rzy­造 si sil­nie z pols­ki­mi bar­wa­mi na­ro­do­wy­mi. Ka­dy sa­mo­ch鏚 otrzy­my­wa ta­bli­c je­dno­rz­do­w na prz鏚 i dwu­rz­do­w na ty.

W ro­ku 1928 zmie­nio­no wy­mia­ry ta­blic, przy­go­to­wu­j鉍 je do po­miesz­cze­nia d逝­szych nu­me­r闚 z no­wo usta­lo­nych prze­dzia­堯w. Szyb­ki roz­w鎩 mo­to­ry­za­cji po­ci鉚­n像 za so­b wzrost po­pu­lar­no­ci au­to­mo­bi­l闚 r闚­nie na pols­kich dro­gach, a za­tem i za­po­trze­bo­wa­nie na zna­ki re­jes­tra­cyj­ne.

Mo­to­cy­kle je­dno­la­do­we po­sia­da­造 zna­ki re­je­stra­cyj­ne je­dy­nie z przo­du, dwu­stron­ne, umiesz­cza­ne na b這t­ni­ku, r闚­no­leg­le z kie­run­kiem jaz­dy. Wy­mia­ry tych zna­k闚 nie by­造 okre­lo­ne, przez co ta­bli­ce wy­ko­ny­wa­no we­d逝g upo­do­ba wy­tw鏎­c闚 (na przy­k豉d w wo­je­w鏚z­twie poz­na­skim by­造 one w wi瘯­szo­ci pro­sto­k靖­ne), je­dnak na wie­lu fo­to­gra­fiach wi­da bar­dzo d逝­gie ta­bli­ce w kszta­cie 逝­ku, z li­te­ra­mi i cy­fra­mi od­po­wia­da­j­cy­mi kszta­tem tym zna­nym z ta­blic sa­mo­cho­do­wych.

Mo­to­cy­kle z w霩­kiem bocz­nym otrzy­my­wa­造 po­cz靖­ko­wo (opr鏂z przed­nie­go) znak dwu­rz­do­wy sa­mo­cho­do­wy na ty. Owe zna­ki by造 tak wiel­kie i ci篹­kie, 瞠 w ro­ku 1928, przy oka­zji zmian w ta­bli­cach sa­mo­cho­do­wych (na je­szcze wi瘯­sze), zde­cy­do­wa­no si na wpro­wa­dze­nie od­dziel­ne­go wzo­ru tyl­ne­go zna­ku dla mo­to­cy­kli z w霩­kiem bocz­nym.

Ka­dy po­jazd od­by­wa­j­cy jaz­d pr鏏­n przed re­je­stra­cj lub po na­pra­wie mu­sia by za­o­pa­trzo­ny w znak pr鏏­ny. Te ta­bli­ce wol­no by這 prze­k豉­da z je­dne­go sa­mo­cho­du na dru­gi, przy czym nad­u­篡­cia mo­g造 by ka­ra­ne za­ka­zem u篡­wa­nia zna­k闚 pr鏏­nych. Wy­mia­ra­mi ta­bli­ce te od­po­wia­da­造 ta­bli­com zwy­czaj­nym, je­dnak mia­造 od­wr­co­n ko­lo­rys­ty­k li­ter i cyfr, a nu­me­ra­cja ros豉 w ka­dym wo­je­w鏚z­twie nie­za­le­nie – od 1.

W ro­ku 1926 utwo­rzo­no pod­od­dzia pie­cho­ty Wojs­ka Pol­skie­go, na­zwa­ny Kom­pa­ni Zam­ko­w, kt­ry mia pe­ni s逝­b war­tow­ni­cz w miejs­cu po­sto­ju pre­zy­den­ta pa雟­twa. Po­jaz­dy na­le­蕨­ce do owe­go pod­od­dzia­逝 po­sia­da­造 zna­ki re­je­stra­cyj­ne ze szcze­g鏊­nym wy­r騜­ni­kiem ZK i mia­造 za­re­zer­wo­wa­ny prze­dzia nu­me­ro­wy od 1 do 25. Wy­mia­ra­mi od­po­wia­da­造 zna­kom re­je­stra­cyj­nym dla po­jaz­d闚 cy­wil­nych.

Po­wy­sze ta­bli­ce wy­da­wa­no do lu­te­go 1937. W pa­dzier­ni­ku owe­go ro­ku osta­tecz­nie stra­ci­造 wa­no.

Lata 1937-1939 – mniejsze, bardziej eleganckie

Roz­po­rz­dze­niem Mi­ni­stra Ko­mu­ni­ka­cji z ro­ku 1936 wpro­wa­dzo­no ca­ko­wi­cie no­we ta­bli­ce (ju nie znaki) re­je­stra­cyj­ne mniej­sze, l瞠j­sze i bar­dziej ele­ganc­kie, jak to okre­li­豉 闚­czes­na pra­sa. Pro­jek­tan­ci po­przed­nie­go sys­te­mu nie prze­wi­dzie­li, jak bar­dzo i jak szyb­ko zwi瘯­szy si za­po­trze­bo­wa­nie na zna­ki re­je­stra­cyj­ne, przez kt­re w po­這­wie lat 30. za­pas wol­nych nu­me­r闚 w nie­kt­rych wo­je­w鏚z­twach przes­ta wy­star­cza. No­we ta­bli­ce za­cz­to wy­da­wa w lu­tym ro­ku 1937. Mia­造 one kil­ka­na­cie ra­zy bar­dziej po­jem­ny sche­mat nu­me­ru oraz uwzgl璠­nia­造 po­dzia na do­ro­ki sa­mo­cho­do­we (tak­s闚­ki) i po­zo­sta­貫 po­jaz­dy, a w wo­je­w鏚z­twie l零­kim do­dat­ko­wo (nie­o­fi­cjal­nie) wy­r騜­nio­ne by­造 sa­mo­cho­dy ci­瘸­ro­we. Zre­zyg­no­wa­no za to z po­dzia­逝 ta­blic sa­mo­cho­do­wych na przed­nie i tyl­ne: od te­raz wy­da­wa­no pa­r ta­blic tej sa­mej wiel­ko­ci.

Wszyst­kie mo­to­cy­kle otrzy­my­wa­造 ta­bli­c dwu­stron­n (fab­rycz­nie ma­lo­wa­n) na przed­ni b這t­nik i kwa­dra­to­w dwu­rz­do­w na ty (t這­czo­n).

Przez pierw­szy rok t這­cze­niem i dos­ta­w ta­blic trud­ni­豉 si Fa­bry­ka Ma­szyn, Mos­t闚, Kon­struk­cyj i Wy­ro­b闚 疾­laz­nych w Bia­貫j ko這 Biels­ka. P­niej, by mo瞠 z po­wo­du nie­do­sta­tecz­nej ja­ko­ci jej wy­ro­b闚 (roz­le­wa­j­ca si far­ba, po­prze­su­wa­ne cyf­ry), za­da­nie to prze­j­豉 Emal­jer­nia i Wy­t豉­czal­nia Ty­tan in. Le­o­na Byt­ne­ra z Poz­na­nia.

Do jazd pr鏏­nych prze­zna­czo­ne by­造 ta­bli­ce pr鏏­ne. Po­sia­da­造 one 鄴­ty nu­mer na czar­nym tle i wy­r騜­nik ta­bli­cy pr鏏­nej. W 1937 ro­ku wy­pro­du­ko­wa­no 1000 par ta­kich ta­blic.

Ta­bli­ce sa­mo­cho­d闚 i mo­to­cy­kli wojs­ko­wych od­po­wia­da­造 wy­gl­dem ta­bli­com cy­wil­nym. Cz licz­bo­wa nu­me­ru to cen­tral­nie na­da­wa­ny nu­mer ewi­den­cyj­ny po­jaz­du. Od wrze­nia 1938 wo­zy bo­jo­we mu­sia­造 mie ta­bli­ce umiesz­czo­ne we­wn靖rz (na ze­wn靖rz nie wol­no by­這 na­no­si 瘸d­nych ozna­cze).

Po­jaz­dy Kom­pa­nii Zam­ko­wej r闚­nie mia­造 ta­bli­ce wiel­ko­ci cy­wil­nych, ty­le 瞠 o od­dziel­nej nu­me­ra­cji (za­miast wy­r騜­ni­ka wo­je­w鏚z­twa u篡­te by造 li­te­ry ZK). W 1937 ro­ku wy­pro­du­ko­wa­no za­led­wie 30 par ta­kich ta­blic. Praw­do­po­dob­nie 瘸d­na (r闚­nie po­przed­nie­go wzo­ru) nie za­cho­wa­豉 si do na­szych cza­s闚.

Wy­buch dru­giej woj­ny wia­to­wej i za­j­cie Pols­ki przez Niem­c闚 za­trzy­ma­造 wy­da­wa­nie ta­blic wzo­ru 1937. Do cza­su prze­j­cia w豉­dzy przez So­wie­t闚 w Pols­ce obo­wi­zy­wa­造 nie­miec­kie prze­pi­sy do­ty­cz­ce re­je­stra­cji po­jaz­d闚 i wy­da­wa­nia ta­blic. Po woj­nie kil­ka­krot­nie re­gu­lo­wa­no spra­wy re­je­stra­cji po­jaz­d闚, je­dnak ta­blic ofi­cjal­nie nie wy­da­wa­no z po­wo­du bra­ku mo­磧i­wo­ci ich pro­duk­cji.

Lata 1947-1956 – porz鉅ek w powojennym ba豉ganie

Po­trze­ba upo­rz鉅­ko­wa­nia po­wo­jen­ne­go cha­o­su i wy­ra­ne­go od­r騜­nie­nia po­jaz­d闚 pry­wat­nych od uspo­貫cz­nio­nych za­o­wo­co­wa­豉 no­wym wzo­rem ta­blic re­je­stra­cyj­nych. Ich wy­gl鉅 by bar­dzo do­k豉d­nie opi­sa­ny, je­dnak do ro­ku 1950 nie uda­這 si uru­cho­mi pro­duk­cji ta­kich ta­blic w pe­ni t這­czo­nych. Cz­sto­chow­ska sp馧­dziel­nia Metal wy­twa­rza­豉 tab­li­ce z prze­t這­czo­nym brze­giem i nu­me­rem ma­lo­wa­nym od sza­blo­nu, podob­nie jak w przy­pad­ku tab­lic 1937 moto­cyklo­wych przed­nich, cho i ta pro­duk­cja nie po­kry­wa­豉 zapo­trze­bo­wa­nia. W wi瘯­szo­ci w豉­ci­cie­le po­jaz­d闚 mu­sie­li sa­mi ma­lo­wa so­bie nu­me­ry.

Ta­bli­ce pr鏏­ne mia­造 czar­ne t這 i 鄴­ty nu­mer, by造 wi璚 po­dob­ne do przed­wo­jen­nych. Wy­da­wa­no je do jazd pr鏏­nych, a tak­瞠 dla wy­tw鏎­ni po­jaz­d闚, war­szta­t闚 i han­dla­rzy. Pla­no­wa­no wpraw­dzie zie­lo­ny kolor pis­ma na ta­bli­cach dla hand­la­rzy, ale w osta­tecz­nej wer­sji za­rz­dze­nia zre­zy­gno­wa­no z tej od­mien­noci.

Po­jaz­dy wojs­ko­we otrzy­my­wa­造 zu­pe­nie in­ne ta­bli­ce. Wpro­wa­dzo­ne w ro­ku 1946 by­造 u篡­wa­ne a do po­這­wy lat sze­dzie­si­tych, kie­dy zo­sta­造 za­st­pio­ne przez roz­po­wszech­nia­j­ce si ta­bli­ce wz. 1956. Ta­bli­ce wojs­ko­we by­造 wiel­kie i wy­r騜­nia­造 si r闚­nie wiel­k li­te­r oraz bia­造m orze­kiem (ju bez ko­ro­ny) na czer­wo­nym tle, na­wi­zu­j­cym do zna­ku u篡­wa­ne­go na po­jaz­dach Lu­do­we­go Wojs­ka Pol­skie­go w ko­cu lat czter­dzies­tych. Osob­no ozna­cza­ne by­造 po­jaz­dy bo­jo­we i po­jaz­dy cy­wil­ne u篡­wa­ne w wojs­ku.

Od roku 1950

W ro­ku 1950 zmie­ni si po­dzia ad­mi­ni­stra­cyj­ny kra­ju. Uru­cho­mio­na w豉­nie pro­duk­cja ta­blic t這­czo­nych za­spo­ko­i­豉 du­蕨 cz za­po­trze­bo­wa­nia na ta­blice re­je­stra­cyj­ne. Wy­twa­rza­niem tych ta­blic za­j­豉 si Fa­bry­ka Wy­ro­b闚 Me­ta­lo­wych we Wron­kach. Wro­niec­kie ta­bli­ce by­造 wy­ko­na­ne wy­j靖­ko­wo pre­cy­zyj­nie, bio­r鉍 pod uwa­g stan pols­kie­go prze­mys­逝 pi耩 lat po za­ko­cze­niu woj­ny. T這­czo­no je w cien­kiej bla­sze sta­lo­wej zgo­dnie z wy­tycz­ny­mi Mi­ni­ster­stwa Ko­mu­ni­ka­cji i opa­trza­no 鄴­t pie­cz靖­k z li­te­r W (jak Wron­ki). T這cz­ni­ki li­ter i cyfr, po­rz鉅­nie osa­dzo­ne w sza­blo­nie, nie prze­miesz­cza­造 si same pod­czas t這­cze­nia, cho z cza­sem ja­ko sa­me­go t這­cze­nia i ma­lo­wa­nia spa­da豉.

Do 1 lip­ca 1951 na­le­瘸­這 wy­mie­ni ta­bli­ce wy­da­ne do ro­ku 1950, przy­naj­mniej moto­cyk­lo­we, w kt­rych zmie­nio­no bu­do­w nu­me­ru (zre­zyg­no­wa­no z okre­le­nia w豉­ci­cie­la na rzecz dwu­li­te­ro­wej serii bez zna­cze­nia). Czy samo­cho­do­we cz瘰­to­chow­skiej pro­duk­cji wy­mie­nio­no i czy we wszyst­kich wo­je­w鏚z­twach – nie wie­my.

Ta­bli­ce sa­mo­cho­do­we by­造 obie ta­kie sa­me, je­dno­rz­do­we. Li­te­ra w nu­me­rze okre­la­豉 w豉­ci­cie­la i za­sto­so­wa­nie po­jaz­du. Ta­bli­ce mo­to­cy­klo­we przed­nie by­造 dwu­stron­ne, spa­wa­ne z dw鏂h t這­czo­nych ta­bli­czek, a tyl­ne mia­造 kszta速 kwa­dra­tu. Po­ni­瞠j nu­me­ru na ta­bli­cach sa­mo­cho­do­wych i tyl­nych mo­to­cy­klo­wych znaj­do­wa­豉 si na­zwa sto­li­cy woje­w鏚z­twa lub mias­ta wy­dzie­lo­ne­go. By造 to jed­no­cze­nie ostat­nie lata wy­da­wa­nia ta­blic jedy­nie w mias­tach wo­je­w鏚z­kich.

Ta­bli­ce pr鏏­ne przed ro­kiem 1950 mia­造 czar­ne t這 i 鄴­ty nu­mer. Ta­bli­ce wy­da­wa­ne po zmia­nie wzo­ru w ro­ku 1950 wy­r騜­nia­造 si bia­造m t貫m i czer­wo­nym pis­mem.

Po­jaz­dy cu­dzo­ziem­c闚, dy­plo­ma­t闚 i pra­co­wni­k闚 kor­pu­su kon­su­lar­ne­go otrzy­my­wa­造 ta­bli­ce z 鄴­tym nu­me­rem i li­te­r Z. Ko­lo­rys­ty­k od­po­wia­da­造 ta­bli­com pr鏏­nym sprzed ro­ku 1950.

Na ta­bli­ca­ch po­jaz­d闚 Pa­stwo­wej Ko­mu­ni­ka­cji Sa­mo­cho­do­wej nie by­這 li­te­ry w nu­me­rze (za­miast niej – puste miejs­ce), a na­zwa mias­ta by­豉 za­st­pio­na li­te­ra­mi P K S. Ko­do­wa­nie woje­w鏚z­twa by這 ta­kie sa­mo, jak na po­zo­sta­造ch ta­bli­cach.

Lata 1956-1976 – bolesne zderzenie z rzeczywistoci

Rok 1956 to ko­lej­na zmia­na ta­blic re­je­stra­cyj­nych. Nie­ste­ty, wi­za­豉 si ona z utra­t este­ty­ki i po­gor­sze­niem ja­ko­ci wy­ko­na­nia na­wet do ca­ko­wi­te­go dna: p馧 ro­ku wystar­czy­這, by tab­li­ca sta­lo­wa za­rdze­wia­豉 i sta­豉 si nieczy­tel­na. Pi­sa­no o tym pro­ble­mie na­wet w pra­sie. Urz­do­we wzo­ry by­造 na­ry­so­wa­ne nie­sta­ran­nie i nie wy­ni­ka­這 z nich do ko­ca, jak ma­j wy­gl­da wy­twa­rza­ne ta­bli­ce. Wy­twa­rza­niem za­j­造 si wi瘯­sze sp馧­dziel­nie lo­ka­lne fa­brycz­ki i war­szta­ty rze­miel­ni­cze, co wp造­n­這 na ja­ko i za­pew­ni­這 r騜­no­rod­no: w dw鏂h s­sied­nich gmi­nach mo­na by這 otrzy­ma ta­bli­ce wy­ko­na­ne z r騜­ny­ch ma­te­ria­堯w, na r騜­ne spo­so­by, z cy­fra­mi r騜­ne­go kro­ju. Je­dne by­造 ci篹­kie, t這­czo­ne w sta­li i bar­dzo po­dat­ne na rdze­wie­nie; in­ne plas­ti­ko­we, nie­rdzew­ne, ale bar­dzo 豉m­li­we; jesz­cze in­ne alu­mi­nio­we z przy­kr­ca­ny­mi od­le­wa­ny­mi li­te­ra­mi. W niek­t­rych wo­je­w鏚z­twach pa­no­wa­豉 pe­na do­wol­no.

Znie­sio­no po­dzia nu­me­ra­cji na po­jaz­dy pa­stwo­we, pry­wat­ne, zarob­ko­we, sp馧­dziel­cze, itd. Za­miast tego poja­wi­這 si ozna­cze­nie po­wia­tu. Roz­dzie­le­nie alfa­be­tu mi璠zy mias­ta i po­wia­ty na­le­瘸­這 do w豉dz wo­je­w鏚z­kich. Ka­de wo­je­w鏚z­two mia­這 na to jednak tro­ch inny po­mys.

Sa­mo­cho­dy otrzy­my­wa­造 po­cz靖­ko­wo dwie ta­bli­ce je­dno­rz­do­we. Dla mo­to­cyk­li prze­zna­czo­no ta­bli­ce jed­no­rz­do­we na przed­ni b這t­nik i dwu­rz­do­we na ty, cho w prak­ty­ce wy­da­wa­no tyl­ko tyl­ne z przo­du w豉­ci­ciel mu­sia na­ma­lo­wa nu­mer bez­po­red­nio na b這t­ni­ku.

W 1964 ro­ku, w zwi頊­ku z wy­czer­py­wa­niem si wol­nych kom­bi­na­cji, do­da­no po­wia­tom ko­lej­ne wy­r騜­ni­ki oraz umo­li­wio­no two­rze­nie nu­me­r闚 z li­te­ra­mi na ko­cu, co po­dwo­i­這 pu­l wy­r騜­ni­k闚. Do­da­no te wz鏎 sa­mo­cho­do­wej ta­bli­cy dwu­rz­do­wej, kt­r wol­no by­這 za­這­篡 z ty­逝, je­li bu­do­wa po­jaz­du nie po­zwa­la­豉 na umiesz­cze­nie tam ta­bli­cy je­dno­rz­do­wej.

Ta­bli­ce pr鏏­ne mia­造 bia­貫 t這 oraz czer­wo­ne li­te­ry i cyf­ry. Sa­mo­cho­do­wych dwu­rz­do­wych nie prze­wi­dzia­no. W ro­ku 1964 do je­dne­go wzo­ru nu­me­ru sa­mo­cho­do­we­go do­da­no dwa ko­lej­ne; po­dob­nie po­st­pio­no z mo­to­cy­klo­wy­mi (do­da­no dru­gi wz鏎).

Tablice wojs­ko­we i mili­cyj­ne wyr騜­nia­造 si pierw­sz lite­r (D, N, U – wojsko, Y – milicja), po­cz靖­ko­wo tylko jedn, p­niej – jak w tab­li­cach cy­wil­nych – z towa­rzy­sze­niem dru­giej.

Cie­kaw­sze by造 tab­lice dyplo­ma­tycz­ne i dla cudzo­ziem­c闚, kt­re za­wsze mia造 dru­g lite­r Z, kraj po­cho­dze­nia za­ko­do­wa­ny w dru­giej cyfrze, a u dy­plo­ma­tycz­nych do­dat­ko­wo nu­mer by w ko­lo­rze 鄴­tym.

1 lip­ca 1976 ro­ku, po lik­wi­da­cji po­wia­t闚 i po­now­nym po­dzie­le­niu Pols­ki na 49 wo­je­w鏚ztw, roz­po­cz­to wy­da­wa­nie obo­wi­zu­j­cych do dzi czar­nych ta­blic z trze­ma li­te­ra­mi i czte­ro­zna­ko­wym wy­r騜­ni­kiem po­jaz­du. S one jesz­cze na ty­le licz­ne, 瞠 sa­me mo­g opo­wie­dzie swe dzie­je. Om­wio­ne wy­瞠j ta­bli­ce wzo­ru 1956, po kil­ku prze­su­ni­ciach te­go ter­mi­nu, osta­tecz­nie stra­ci­造 wa­no z ko­cem ro­ku 1983.

Manufaktura poleca...

ok豉dka

Historia polskich tablic rejestracyjnych

Pierw­sza na pols­kim ryn­ku pu­bli­ka­cja do­ty­cz­ca hi­sto­rii tablic re­je­stra­cyj­nych na zie­miach pols­kich.

Pu­bli­ka­cja obej­mu­je 204 stro­ny teks­tu, zdj耩 i ta­bel do­ty­cz­cych hi­sto­rii mo­to­ry­za­cji i ta­blic re­je­stra­cyj­nych na zie­miach pols­kich od ro­ku 1900 do cza­s闚 dzi­siej­szych. Do­dat­ko­wo do ksi嘀­ki do­章­czo­na jest p造­ta CD za­wie­ra­j­ca wszyst­kie akty praw­ne do­ty­cz­ce re­je­stra­cji po­jaz­d闚. Cz­ci pu­bli­ka­cji jest prze­druk Dzien­ni­ka Urz­do­we­go Mi­ni­sters­twa Ko­mu­ni­ka­cji z 1937 ro­ku, za­wie­ra­j­cy za­rz­dze­nie w spra­wie zna­ko­wa­nia po­jaz­d闚 me­cha­nicz­nych oraz spo­so­bu wy­ko­na­nia ta­blic reje­stra­cyj­nych.

© 2011-2014 Manufaktura Blach T這czonych.
MBT Jaros豉w Ko這dziejczyk – NIP 7123145308, REGON 061661079
Stron wykona Artur Kosnowicz w styczniu 2014. Ostatnie zmiany wprowadzono 20 stycznia 2015.